สำนวนเกี่ยวกับการพูดและการฟัง



 

สำนวนที่เกี่ยวข้องกับการพูดและการฟัง

       สำนวนไทย  เป็นภูมิปัญญาทางภาษาที่มีอิทธิพลต่อความคิดและพฤติกรรมของคนไทยมาโดยตลอด  สำนวนเกิดจากการสังเกตสิ่งต่าง ๆ ที่อยู่รอบตัว  เช่น  สภาพภูมิศาสตร์  วิถีชีวิต  การทำมาหากิน  ขนบประเพณี  พฤติกรรมของคนและสัตว์ ฯลฯ  แล้วนำมากล่าวเปรียบเทียบเป็นการสั่งสอน  เตือนสติ ให้ข้อคิด

       สังคมไทยเป็นสังคมมุขปาฐะ  มีการสื่อสารด้วยปากต่อปาก  แม้จนมีการคิดประดิษฐ์อักษรขึ้นใช้ก็ยังคงใช้กันในวงแคบ ๆ  ชาวบ้านส่วนใหญ่ยังไม่รู้หนังสือมากนัก  การพูดและการฟังจึงยังเป็นการสื่อสารที่มีอิทธิพลสูงในสังคมไทยส่วนมาก  มีสำนวนไทยที่เตือนสติ  ให้ข้อคิดเกี่ยวกับการพูดและการฟังหลายสำนวน  เช่น

       ฟังหูไว้หู,  พกหินดีกว่าพกนุ่น,  พกหินเป็นคุณพกนุ่นถอยศรี  -  หมายถึงให้หนักแน่น  ไม่ให้เชื่อไปตามที่ได้ฟังโดยไม่ไตร่ตรอง

       ปากปราศรัยน้ำใจเชือดคอ,  ปากหวานก้นเปรี้ยว,  ปากไม่ตรงกับใจ,  ปากว่าตาขยิบ  -  หมายถึงให้ระมัดระวังคนที่ปากพูดอย่างหนึ่งแต่ใจอาจคิดอีกอย่างหนึ่ง

       ปลาหมอตายเพราะปาก,  พูดไปสองไพเบี้ยนิ่งเสียตำลึงทอง  -  เป็นการเตือนให้ระมัดระวังคำพูด  ถ้าพูดไปแล้วไม่เป็นประโยชน์ก็นิ่งเสียดีกว่า

       สอนหนังสือสังฆราช,  สอนจระเข้ให้ว่ายน้ำ,  เอามะพร้าวห้าวไปขายสวน  -  เป็นการสอนให้รู้จักวิเคราะห์คนฟัง  ไม่เที่ยวไปอวดดีสอนคนที่เขารู้ดีกว่า

       ตักน้ำรดหัวตอ,  สีซอให้ควายฟัง,  เข้าหูซ้ายทะลุหูขวา  -  เป็นการเปรียบเทียบคนที่ไม่รู้จักฟัง  หรือฟังอะไรเข้าใจยาก  ถึงจะพูดอะไรให้ฟังก็เสียเวลาเปล่า

       ฟังไม่ศัพท์  จับมากระเดียด -  หมายถึงการฟังอะไรไม่เข้าใจ  แล้วก็คิดเดาเอาเองผิด ๆ

       ไปไหนมาสามวาสองศอก  -  หมายถึงถามอย่างหนึ่ง  ตอบไปอีกอย่างหนึ่งเพราะสื่อสารไม่ตรงกัน

       ส่วนสำนวนท้องถิ่น  ที่เกี่ยวกับการพูดและการพัง เช่น

       อู้หื้อเปิ้นฮักยากนักจักหวัง  อู้หื้อเปิ้นจังกำเดียวก็ได้  -  หมายความว่า พูดให้คนรักเป็นเรื่องยาก  แต่พูดให้คนเกลียดนั้นง่าย

       กำฟู่นักปราชญ์เหมือนดาบสองคม  กำฟู่คนโง่งมเหมือนลมปั้ดยอดไม้  -  หมายความว่า  คนฉลาดสามารถใช้คำพูดเป็นอาวุธได้  ส่วนคนโง่พูดแล้วก็แล้วไป  เหมือนลมพัดผ่านยอดไม้  ไม่มีความหมายอะไร

       สำนวนเกี่ยวกับการพูดและการฟังเหล่านี้  เป็นการเตือนสติให้รู้จักฟังอย่างมีวิจารณญาณ  ไม่หลงเชื่อง่าย  ส่วนในด้านการพูดก็เตือนให้ระมัดระวัง  คิดก่อนพูด  และรับผิดชอบในสิ่งที่พูด 

สร้างโดย: 
ครูรัตนา